عبد الصبور شاهين ( مترجم : سيد حسين سيدى )

223

تاريخ القرآن ( تاريخ قرآن ) ( فارسى )

نيز : مسند احمد ، ج 6 ، ص 116 و 233 و ج 3 ، ص 442 . در خصوص حديث « لا يختلجنّ . . . » بنگريد به : سنن ابى داوود ، ج 2 ، ص 378 ، ح 3784 ، سنن ابن ماجه ، ج 2 ، صص 944 - 945 ، ح 2830 ، صحيح ترمذى ، ج 2 ، ص 109 . ترجمه حديث اخير : شك و شبهه‌اى در خصوص غذايى كه شبيه غذاى مسيحيان است ، به خود راه نده [ و آن را تناول كن ] 35 - نسخ تلاوت بدون حكم آن ، در نزد اماميه قابل قبول نيست چه چنين نسخى ، در حقيقت قول به تحريف قرآن است و هتك حرمت به ساحت مقدّس قرآن . اعتقاد به چنين نسخى ، منافات با مصلحتى دارد كه آيه به آن خاطر ، نزول يافته است چه مصلحتى كه مقتضى نزول آيه بوده ، در بر دارندهء حكم تشريعى بوده است بنابراين ، آيه بايد با الفاظش موجود باشد تا سندى محكم براى اين حكم تشريعى كه مصلحت آن را اقتضا كرده است ، باشد . از طرفى نسخ به معناى ازالهء حكم شرعى ثابت به واسطهء حكم شرعى متأخر ديگرى است كه طبق مفهوم مخالف ، اگر چنين حكم اخيرى نمىآمد ، حكم پيشين ثابت مىماند ، با همين مقياس در خصوص نسخ تلاوت ، مىگوييم كه نسخ تلاوت يعنى ازالهء آيه‌اى از قرآن به واسطهء آيه متأخر ديگر كه اگر آيهء اخير نبود ، آيهء پيشين در مصحف باقى مىماند ، در حالى كه در مصحف ، چنين آياتى منسوخ التلاوة وجود ندارد پس نسخ التلاوة دون الحكم معنا ندارد . محمد هادى معرفت ، التمهيد ، ج 2 ، صص 289 - 293 . ابو القاسم الخوئى ، البيان ، ص 205 و ص 285 . سيد مرتضى العسكرى ، القرآن الكريم و روايت المدرستين ، ج 2 ، ص 324 . 36 - با توجه به مذكر آمدن « عشر » فهميده مىشود كه معدود مؤنث بوده است يعنى ليال . از اين رو شايد اين پندار پيش آيد كه عدّهء زن شوهر مرده ، چهار ماه و 10 شب است كه در شب دهم اين عدّه منقضى شده و در روز دهم عدّه‌اى صورت نمىگيرد چنان كه اوزاعى به چنين حكمى رو آورده است . ولى بايد گفت : منظور از « عشر » عشر ليال و عشرة ايّام مىباشد و علت اين كه « عشر » آمده است از باب تغليب « ليالى » بر « ايام » است . چنان كه ابو حيان مىگويد : شبها از روزها پيشترند و روزها در ضمن شبها هستند لذا انقضاى عدّه پس از چهار ماه و ده روز است . به ديگر بيان ، تغليب از اين روست كه ابتداى ماه‌هاى قمرى شبهاست يعنى از هنگام طلوع هلال لذا ذكر « عشر » از باب تغليب است . چنان كه عرب گويد : سرنا خمسا كه منظورش سرنا بين يوم و ليلة يعنى 5 روز و شب است .